{"id":866,"date":"2023-03-21T19:26:04","date_gmt":"2023-03-21T19:26:04","guid":{"rendered":"https:\/\/postfactum.be\/?page_id=866"},"modified":"2023-03-21T19:35:12","modified_gmt":"2023-03-21T19:35:12","slug":"expeditie-egypte","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/postfactum.be\/?page_id=866","title":{"rendered":"Expeditie Egypte<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n

Het ontstaan van de oud-Egyptische collectie in het Jubelpark<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2022 was een jaar waarnaar egyptologen reikhalzend uitkeken aangezien er twee belangrijke verjaardagen op het programma stonden. Vorig jaar was het namelijk 200 jaar geleden dat Jean-Fran\u00e7ois Champollion de Egyptische hi\u00ebrogliefen ontcijferde. Het was eveneens 100 jaar geleden dat Howard Carter het graf van koning Toetanchamon terugvond. Beide wetenschappelijke verjaardagen gingen gepaard met talrijke evenementen en tentoonstellingen. Maar ook dit jaar gaat het Museum Kunst & Geschiedenis in Brussel op dit elan verder met de organisatie van de tentoonstelling <\/em>Expeditie Egypte<\/strong>\u2026 <\/em><\/p>\n\n\n\n

De Egyptische collectie in het Museum Kunst & Geschiedenis is bij jong en oud bekend. Velen herinneren zich waarschijnlijk nog de daguitstap naar Brussel die ieder jaar door vele scholen georganiseerd wordt en waarbij studenten van het eerste middelbaar in het kader van de lessen geschiedenis een rondleiding door de Egyptische collectie krijgen. In het museum krijgen zij aan de hand van authentieke voorwerpen uitleg over het dagelijkse leven van de oude Egyptenaren, hun tempels en koningen, en over hoe zij omgingen met de dood. Wat echter nooit tijdens zulke rondleidingen aan bod komt is een interessant stukje moderne geschiedenis \u2026 Hoe is namelijk deze indrukwekkende Egyptische collectie \u2013 en tevens de egyptologie als wetenschappelijke discipline in Belgi\u00eb \u2013 ooit tot stand gekomen? Op deze belangrijke vraag probeert de tentoonstelling Expeditie Egypte<\/em> nu een antwoord te leveren.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Jean Capart op een ezel in de woestijn met de piramides van Giza op de achtergrond (Museum Kunst & Geschiedenis)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Om de context rond het ontstaan van de egyptologie beter te kunnen begrijpen, moeten we terugreizen naar het einde van de 19e<\/sup> eeuw, een periode waarin de egyptologie al in volle bloei was in onder meer Frankrijk, Groot-Brittanni\u00eb en Duitsland. In al deze landen werd er al enige jaren egyptologie gedoceerd aan universiteiten en bestonden er reeds grootschalige oud-Egyptische museumcollecties. In Belgi\u00eb daarentegen bestonden er eind 19e<\/sup> eeuw echter nog geen dergelijke professoraten en de bestaande oud-Egyptische collectie was een klein, ongeorganiseerd allegaartje, maar dit zou snel veranderen met de benoeming van Jean Capart als conservateur libre<\/em> (vrijwilliger) bij het Koninklijke Museum voor Kunst en Geschiedenis (KMKG). Capart was een doortastende jongeman, gedoctoreerd in de rechten, die besloot om zich aan verscheidene Europese universiteiten verder bij te scholen in de egyptologie. Deze keuze legde hem geen windeieren, aangezien hij het al snel tot curator en later tot directeur van het KMKG schopte. In 1902 werd hem door de Universiteit van Luik de eerste Belgische leerstoel in egyptologie aangeboden. In zijn rol als curator zorgde Capart ervoor dat de collectie van oud-Egyptische objecten massaal werd uitgebreid. Om dit te bewerkstelligen, schuimde hij verschillende grote antiquiteitenveilingen in Europa af, hij kocht objecten bij lokale Egyptische kunsthandelaars, en hij overtuigde de Belgische Staat om zich te \u2018abonneren\u2019 bij de Egypt Exploration Fund<\/em>, een Britse organisatie die sinds eind 19e<\/sup> eeuw opgravingen in Egypte verrichtte. De fondsen voor deze opgravingen werden gedoneerd door verschillende Europese en Noord-Amerikaanse musea, universiteiten en priv\u00e9personen in de vorm van \u2018abonnementen\u2019, waarbij deze instituties een selectie van objecten uit de gesponsorde opgravingen in ruil kregen. Dit verklaart waarom de oud-Egyptische collectie in Brussel nu talrijke objecten bevat die rechtstreeks uit opgravingen in Egypte komen. Hiertoe behoren onder meer de reli\u00ebffragmenten uit de dodentempel van koning Mentoehotep II (ca. 2055-2000 v.C.) die tussen 1903 en 1907 door de Egypt Exploration Fund<\/em> in Luxor (in de Deir el-Bahari vallei, naast de dodentempel van koning Hatsjepsoet) opgegraven werden.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Koningin Elisabeth en Jean Capart bij de offici\u00eble opening van het graf van Toetanchamon
https:\/\/www.aere-egke.be\/<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Via de Egypt Exploration Fund<\/em> begreep Capart onmiddellijk dat hij zijn eigen banden moest smeden met belangrijke \u2013 en liefst rijke \u2013 donors om de oud-Egyptische collectie in het museum te vergroten en om zijn onderzoeksactiviteiten te blijven bekostigen. Daarom onderhield hij bijvoorbeeld goede relaties met baron \u00c9douard Empain, die de hele cultuskapel van de mastaba van Neferirtenef (ca. 2475-2421 v.C.) opkocht en aan het museum in Brussel schonk. Misschien wel de meest illustere mecenas uit Caparts carri\u00e8re was de Belgische koningin Elisabeth \u2026 In 1922 stond de wereld namelijk even op zijn kop door de vondst van het vrijwel intacte graf van koning Toetanchamon. Voor Capart werd dit een gebeurtenis die hij van zeer dichtbij zou kunnen volgen. De toenmalige regering in Egypte had immers koningin Elisabeth uitgenodigd om de offici\u00eble opening van het graf op 18 februari 1923 voor te zitten. Capart werd door het Paleis dan ook gevraagd om de koningin en haar zoon, de latere koning Leopold III, te vergezellen op hun reis door Egypte. Niet alleen was Capart dus present bij de offici\u00eble opening van het graf, maar hij heeft ook een rondleiding gekregen in het graf op een ogenblik dat alle grafgiften daar nog onaangeraakt opgestapeld lagen. Door zijn goede banden met Lord Carnarvon, de sponsor van Howard Carter in diens archeologische zoektocht naar het graf van Toetanchamon, mocht hij de offici\u00eble foto\u2019s van het graf gebruiken voor zijn eigen lezingen, kon hij artikels over de vondst publiceren, en werd hij meerdere malen ge\u00efnterviewd om over zijn eerste impressies van het onaangeraakte graf te vertellen. Dit zette echter kwaad bloed bij Howard Carter, die vond dat Capart te veel in zijn spotlight stond. Capart koesterde echter duidelijk goede banden met koning Elisabeth, aangezien hij de in 1923 opgerichte Fondation \u00c9gyptologique Reine \u00c9lisabeth<\/em> (nu Association \u00c9gyptologique Reine \u00c9lisabeth<\/em>) naar haar vernoemde en onder haar bescherming plaatste. Dit genootschap is ook vandaag nog actief en heeft als doel om het wetenschappelijke onderzoek naar het Oude Egypte te promoten en te verspreiden aan de hand van boekenreeksen, een jaarlijks wetenschappelijk tijdschrift (Chronique d\u2019\u00c9gypte<\/em>) en lezingen.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Ontdekking van de Bab el-Gasus, foto genomen op 5 februari 1891
(Archives Daressy, Coll\u00e8ge de France)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Expeditie Egypte<\/em>, een tentoonstelling onder de \u2018Hoge Bescherming van Hare Majesteit de Koningin\u2019, neemt jullie mee terug in de tijd naar de roots<\/em> van de oud-Egyptische collectie in het Museum Kunst & Geschiedenis. De tijdelijke tentoonstelling zal namelijk deels bestaan uit stukken die sinds de ontstaansgeschiedenis van de collectie niet meer tentoongesteld geweest zijn \u00e9n uit de allereerste objecten die door het museum eind 19e<\/sup> eeuw aangekocht werden, zoals de prachtig versierde Bab el-Gasus<\/em> doodskisten (ca. 1069-946 v.C.). Bab el-Gasus<\/em> (\u2018Poort van de priesters\u2019) is de Arabische term voor het enorme graf in Deir el-Bahari (opnieuw vlak naast de dodentempel van koning Hatsjepsoet) waarin deze kisten op 4 februari 1891 aangetroffen werden. Het graf dankt zijn naam aan het feit dat de meer dan honderd personen die daar begraven lagen vrijwel allemaal priesters van de god Amon in de tempel van Karnak waren. Deze kisten zijn zeer snel na de ontdekking verspreid geraakt over verschillende Europese en Noord-Amerikaanse collecties, waaronder dus ook in het Jubelparkmuseum. De objecten zullen ook vergezeld worden door een selectie beeldmateriaal uit de archieven van het museum. Capart was namelijk een fervent fotograaf die tijdens zijn carri\u00e8re een enorme collectie glasnegatieven met foto\u2019s uit Egypte verzameld heeft. Deze negatieven werden recent gedigitaliseerd, waardoor bezoekers van de tentoonstelling een blik zullen kunnen werpen op Egyptische landschappen en monumenten zoals die eruitzagen aan het begin van de 20e<\/sup> eeuw. Tot slot zal de tentoonstelling een platform geven aan de jonge Egyptische kunstenares Sara Sallam, die door middel van mooie en interessante composities reflecteert over de hedendaagse Egyptische culturele identiteit. Voor haar werk grijpt ze terug naar herinneringen uit haar kindertijd en de oud-Egyptische monumenten en objecten die overal in Egypte aanwezig zijn. Een tentoonstelling om niet te missen dus\u2026<\/p>\n\n\n\n

Maarten Praet<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Meer lezen?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jean-Michel Bruffaerts, Jean Capart. <\/em>De Kroniekschrijver van Egypte<\/em>, Tielt, 2022.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het ontstaan van de oud-Egyptische collectie in het Jubelpark 2022 was een jaar waarnaar egyptologen reikhalzend uitkeken aangezien er twee belangrijke verjaardagen op het programma … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-866","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=866"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":876,"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/866\/revisions\/876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/postfactum.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}